Деректер ғылымы әдістері арқылы топырақ пен ауаның ластануының экологиялық проблемаларын зерттеуге және шешуге арналған зияткерлік жүйені әзірлеу

Қоршаған ортаны зияткерлік мониторингтеу экологияның бірнеше өзара байланысқан проблемаларын қарастыруды білдіреді, бұл біріктірілген шешімнен үлкен әсер беретін синергия болып табылады. Демек, деректер ғылымының зияткерлік әдістерінің көмегімен қалалар экологиясының өзара байланысқан екі немесе одан да көп құрамдас бөліктерін, мысалы, ауа мен жердің тазалығын зерттеу маңызды болып табылады.

Жоба міндеттері

• Қазақстан топырағының ауыр металдармен ластану дәрежесін зерттеу, ауыр металдардың әсерінен топырақтың микробиологиялық құрамдас бөлігінің өзгеруін бағалау.
• Антропогендік әсерге ұшыраған жерлердің жағдайын бағалау үшін ластану кезіндегі топырақтың фитоуыттылығының математикалық моделін қолдану.
• Ксенобиотиктермен ластанған жерлерді қалпына келтірудің зияткерлік жүйесі моделін жобалау.
• Ауа бассейнінің жағдайын бағалау көрсеткіштерінің және деректерді өңдеудің геоақпараттық жүйесінің функционалдық құрылымын әзірлеу үшін мегаполистің ауа бассейніне мониторинг жасаудың динамикалық жүйесі моделін зерттеу.
• Қазақстанның нақты аумағындағы өнеркәсіптік қызмет пен табиғи-климаттық факторларға байланысты ауа бассейнінің ластану жағдайына онлайн режимде баға беруге мүмкіндік беретін ауа бассейніне мониторинг жасаудың геоақпараттық жүйесінің жұмыс істеу алгоритмі мен имитациялық моделін әзірлеу.

Жаңалығы

а) Климаттық деректерді ескере отырып, Miscanmod моделінің құрылымын модификациялау кезінде ауыр элементтермен ластанған топыarдағы өсімдіктердің биомассасын болжау үшін алгоритм ұсынылды;

в) Болжау қасиеттері бойынша дәлдігі жағынан регрессиялық модельдерден асып түсетін, ақпараттық кіріс айнымалыларын автоматты түрде іріктеуді және оңтайлы күрделіліктегі регрессиялық модельдің құрылымын таңдауды қамтамасыз ететін көпқатарлы өзін-өзі ұйымдастыру алгоритмі әзірленді.

• «Фиторемедиант-өсімдіктер туралы деректер базасы» авторлық куәлігі №976, Найзабаева Л., Нұржанов Ч.А., 13.12.2018.
• «Пестицидтермен ластанған аумақтар туралы деректер базасы» авторлық куәлігі №971, Найзабаева Л., Нұржанов Ч.А., 13.12.2018.
• «Регрессиялық теңдеулерді құруға арналған көпқатарлы эвристикалық өзін-өзі ұйымдастыру әдісі» авторлық куәлігі №9968, Мазаков Т.Ж., Джомартова Ш.А., Мазакова А.Т., Нұржанов Ч.А., Жакып Б.М., Амирханов Б.С., Шорманов Т.С., 19.05.2020.