Қала жағдайындағы адам белсенділігін талдау модельдері негізінде қалалық инфрақұрылым жұмысын жоспарлау және тиімділігін бағалауға арналған ақылды картаны әзірлеу

Заманауи әлем, соның ішінде Қазақстан ақпараттық технологиялармен тығыз байланысты. IT-технологиялар саласындағы адамның қызметі нәтижесінде жасалатын деректер көлемі үнемі өсіп, жинақталуда. Бұл үлкен деректер әлеуетке ие және білім беру, қалалық логистика, бизнес сияқты әртүрлі белсенділік салаларындағы міндеттерді шешу тиімділігін арттыру үшін алынып, тәжірибеде қолданылуы мүмкін ақпаратты қамтиды. Ғылымның соңғы жетістіктерінің арқасында біз қалалық инфрақұрылымды жоспарлау және ақылды қала тұжырымдамасын дамыту міндеттерінде пайдалы бола алатын деректерден ақпаратты ала аламыз.

Жоба міндеттері

Қалалық инфрақұрылымның жұмыс процестерін жоспарлау және тиімділігін бағалау жүйесін әзірлеу цифрлық деректердің саны мен сапасына жоғары дәрежеде тәуелді. Осылайша, бұл жобаның негізгі міндеттері болып табылатындар:

• қала жағдайындағы адамдардың қызметі бойынша әлеуетті пайдалы деректерді іздеу және жинау;
• статистикалық деректері бар ақылды картаны құру үшін модельдердің соңғы тізбемін анықтау. Қолжетімді деректерге байланысты модельдер тізіміне, мысалы, шамадан тыс жүктелген автобус және троллейбус маршруттарын анықтау модельдері, бизнес үшін ең тиімді (сату тұрғысынан) орындарды анықтау модельдері, оқу орындарын, ХҚКО-ларды және қалалық инфрақұрылымның басқа да объектілерін салу немесе ашу үшін орындарды анықтау модельдері кіруі мүмкін;
• машиналық оқыту модельдерін әзірлеу міндеттері, олар өз кезегінде болжамдар жасау, құрылымдалмаған деректерді белгілі бір құрылымдалған түрге келтіру, модельдердің сапа метрикаларының мәндерін жақсарту бойынша қосалқы міндеттерді қамтиды;
• статистикалық модельдер мен машиналық оқыту модельдерін құру, сондай-ақ деректер массивтерін өңдеу және сақтау міндеттері орындалатын техникалық серверлік инфрақұрылымды дайындау және баптау міндеті;
• деректер көздерін бірыңғай қоймаға жүктеуге баптау, сондай-ақ жоспарлау және оңтайландыру модельдерін өндірістік пайдалану мүмкіндігі үшін ETL процестерін баптау бойынша қосалқы міндеттерді қамтитын үлкен деректерді өңдеу және сақтау міндеттері;
• соңғы міндет – қала бөлінісіндегі визуализация статистикасы бар бірыңғай ақылды картаға әзірленген машиналық оқыту модельдері жұмысының нәтижелерін біріктіру міндеті.

Жаңалығы

• Қазақстан қалаларының инфрақұрылымының жұмыс процестерін жоспарлау үшін математикалық және статистикалық тәсілдерді пайдалануда;
• әртүрлі профильдегі модельдердің жұмыс нәтижелерін біріктіретін ақылды картаны (визуалды құрал) әзірлеуде;
• машиналық оқыту модельдері негізінде урбанизацияның жоғары деңгейі жағдайында Қазақстан қалаларын дамыту мәселелерінде қолдау және шешім қабылдау жүйесін әзірлеуде;
• Қазақстанда Smart City (ақылды қала) тұжырымдамасын дамытуда. Зерттеу нәтижелері статистика және машиналық оқыту әдістерінің комбинациясын пайдалана отырып, қалалық инфрақұрылым процестерінің тиімділігін бағалау және жоспарлау бойынша бірқатар міндеттерді шешуге қабілетті болады [6]. Нәтижелердің қысқаша сипаттамасы Жобаның нәтижесі мегаполистің жұмыс істеп тұрған инфрақұрылымы процестерінің тиімділігін бағалау мәселелерінде көмектесетін, сондай-ақ болашақ инфрақұрылымның жұмыс процестерін жоспарлауға көмектесетін әзірленген ақылды карта болады. Әзірленген модельдер мен шешім қабылдауды қолдау жүйелерінің кешені әлеуетті түрде келесі нәтижелерге әкеледі:
• Қазақстанда мегаполис жағдайындағы адам белсенділігін талдау модельдері негізінде қалалық инфрақұрылым жұмысының процестерін жоспарлау және оңтайландырудың өзіндік зияткерлік жүйесі әзірленеді.
• Әзірленген жүйе Қазақстандағы Smart City тұжырымдамасының ақылды жүйелерін дамытуда серпін болады.
• Әзірленген жүйе мегаполистің қазірдің өзінде жұмыс істеп тұрған инфрақұрылымындағы процестерді оңтайландыруға көмектеседі, сондай-ақ болашақ инфрақұрылымның жұмыс процестерін жоспарлауға көмектеседі.

• Авторлық куәлік: (Құрылымдалмаған) деректерді сапалы және тиімді талдауға ықпал ететін «Жетілдірілген» құрал. 2020 жылғы «27» қарашадағы № 13562.